منوی دسته بندی
انواع سازه گلخانه‌ای که در ایران و جهان ساخته می‌شود

انواع سازه گلخانه‌ای که در ایران و جهان ساخته می‌شود

انواع-گلخانه

تا به‌حال انواع سازه‌های گلخانه برای برآورده کردن نیازهای مختلف و در شرایط جوی گوناگون طراحی شده است؛ زیرا ساخت انواع گلخانه برای براورده کردن نیاز های مختلف ضروری است. همچنین تجربه ثابت کرده است که سرمایه‌گذاران پس از اینکه تصمیم به احداث می‌گیرند، با سوالات متعددی مثل: چی بکارم؟ از چه سیستم های گرمایشی یا سرمایشی استفاده کنم؟ محصولاتم را با چه روشی کشت کنم و پرورش دهم؟ و… مواجه می‌شوند.
با مطالبی که در این مقاله شرکت گلخانه سازی نهال رویش می خوانید، می توانید پاسخ تمام این قبیل پرسش هارا که به طور متداول توسط سرمایه گذاران مطرح می شود را بیابید.پس در ادامه با ما همراه باشید.

فهرست محتوا

مطلب مرتبط:   گلخانه صنعتی 

 

 

گلخانه چیست؟

قبل از اینکه بفهمیم انواع سازه گلخانه مدرن چیست یا تفاوت سازه‌های گلخانه با یکدیگر چیست، باید اول بدانیم به چه سازه‌ای گلخانه می‌گویند.
گلخانه به فضای محدودی اطلاق می‌شود که قابلیت کنترل شرایط محیطی مناسب را برای رشد گیاهان در نواحی مختلف را در سرتاسر سال فراهم می‌کند. در واقع گلخانه ساختاری است که با مواد پوششی شفاف یا نیمه شفاف پوشیده شده است. گلخانه محصولات کشاورزی می‌تواند تمام یا بخشی از عوامل مؤثر در رشد را کنترل کند. 
گلخانه به اندازه کافی بزرگ است که یک فرد به همراه ابزار کشاورزی در آن به راحتی حرکت  کند. به عبارت دیگر گلخانه یک ساختار غیر طبیعی است که شرایط بهینه را برای رشد و تولید محصول کشاورزی مورد نظر در طول سال فراهم میکند. شرایط درونی گلخانه (میکروکلیما) به وسیله فاکتور های رشد مانند نور، دما، رطوبت و ترکیب هوا کنترل می شود که این عوامل می تواند در افزایش تولید مؤثر باشد. طبق این تعریف، جمله عملکرد گلخانه ایجاد کردن شرایط لازم و موردنیاز برای رشد و پرورش محصولی معین است. گلخانه ها را میتوان از لحاظ کاربرد به دسته های مختلفی تقسیم کرد. در ادامه این مقاله انواع دسته بندی های سازه های گلخانه ای را شرح داده ایم.

 

مطلب مرتبط:  درآمد گلخانه

 

فرم کلی انواع گلخانه 

فرم کلی انواع سازه گلخانه در ایران از دو طرح کمانی و قلٌه ای پیروی می کنند که در مناطق مختلف با توجه به شرایط اقلیمی شکل های متفاوتی از نظر شیب و اندازه به خود گرفته اند.به طور کلی هدف اصلی همه ی این طراحی ها،دست یابی به حداکثر دریافت نور و پوشش بیشتر زمین با کمترین هزینه ممکن می باشد
انواع گلخانه ها در ایران بر اساس شکل سازه به 5 دسته تقسیم می شوند:

1) گلخانه های تونلی

انواع سازه گلخانه ای تونلی دارای دیواره های عمودی و مجزا نیستند و سازه از نقطه اتصال به زمین به صورت منحنی شکل است. شکل سقف گلخانه های تونلی، به دو صورت منحنی کامل و زاویه دار می باشد؛ در ساخت این نوع گلخانه اغلب از لوله های گالوانیزه استفاده می شود که برای نصب به پایه های بتنی احتیاج ندارند و با فاصله 2/5-3 متر از یکدیگر در زمین محکم شده اند. عرض دهانه این تونل ها 10-6 متر و ارتفاع حداکثری آنها 4-3 متر می تواند باشد. انواع سازه گلخانه تونلی، نسبتاً ارزان هستند و به سرعت نصب می شوند و به علت شکل منحنی که دارند، از مقاومت بالایی در برابر باد و برف برخوردار هستند. همچنین امکان دریافت حداکثری نور خورشید را برای گیاهان فراهم میکند.

نمونه هایی از گلخانه های تونلی

فرم انواع گلخانه تونلی

فرم انواع گلخانه تونلی

فرم انواع گلخانه تونلی

 

 

2) گلخانه های سیرکولار

انواع سازه گلخانه ای سیرکولار سقف کمانی و دیواره های عمودی هستند. انواع سازه گلخانه سیرکولار دارای سقفی به صورت کمان کامل است. سازه های گلخانه ای سیرکولار بیشتر مناطق گرمسیر که وزش باد در آنها شدید است ساخته می شوند. جهت گلخانه های سیرکولار معمولا به صورت شمالی-جنوبی است و در تمام زمان تابش نور خورشید، آفتابگیر می باشند. در گلخانه های سیرکولار بیشتر کشت صیفی جات در کف گلخانه صورت می گیرد؛ زیرا امکان سکوبندی وجود ندارد. برای پوشش گلخانه های سیرکولار معمولاٌ از جنس پلاستیک استفاده می شود. از مزایای این نوع گلخانه می توان به کمترین میزان مقاومت ایرودینامیکی در برابر باد و حداکثر هوای موجود نسبت به سطح پوشش اشاره کرد. بدلیل مقاومت مناسب و خوب گلخانه سیرکولار در برابر باد، آب (باران شدید) و برف، عمومیت زیادی در جهان یافته است. از دیگر مزایای انواع گلخانه های سیرکولار می توان به ارزانتر بودن نسبت به سایر فرم ها و تابش مستقیم خورشید در تمام طول روز اشاره کرد.

فرم انواع گلخانه سیرکولار

فرم انواع گلخانه سیرکولار

فرم انواع گلخانه سیرکولار

فرم انواع گلخانه سیرکولار

 

مطلب مرتبط:  کشت هیدروپونیک

 

 

3) گلخانه های قله ای(شیروانی)

انواع سازه های گلخانه ای قله ای، دارای سقف هایی با شیب 25 تا 30 درجه و دیواره های عمودی هستند. گلخانه های قله ای (شیروانی)، مقاوم ترین سازه گلخانه در برابر برف است که هزینه احداث گلخانه آن، بسیار بیشتری نسبت به سایر گلخانه ها دارد. مهمترین مزایای این گلخانه نسبت به دیگر انواع گل خانه‌ها، قابلیت انتقال نور بالا است که می تواند حداکثر میزان نور را به داخل گلخانه وارد کند که این مورد در مناطق گرمسیر و خصوصا در فصل تابستان از معایب به شمار می آید. این نوع گلخانه بیشتر در مناطق سردسیر مورد استفاده قرار می گیرد و بیشتر در این مناطق ساخته می شود.
نوعی از گلخانه‌ های قله‌ای که تصویر آنرا می بینید، به گلخانه های شیشه ای معروف هستند.پوشش گلخانه های شیشه ای به گونه ای است که حداکثر نور را میتواند به داخل گلخانه عبور دهد. با توجه به شرایط کشور، این نوع گلخانه ها در ایران بسیار کم ساخته می شوند و برای مصارف خاصی مورد استفاده قرار می‌گیرند. هزینه ساخت انواع گلخانه شیشه ای کمی بالا است، به علاوه میتوانیم برای استفاده های کشاورزی از انواع سبک های دیگر گلخانه که با هزینه کمتر ساخته می شوند و همان کارایی را دارند استفاده کنیم.

گلخانه ی شیشه ای با سقفی قله ای

فرم انواع گلخانه شیشه‌ای

فرم انواع گلخانه شیشه‌ای

فرم انواع گلخانه شیشه‌ای

4) گلخانه های گاتیک(اسپانیایی)

طرح سازه های گل خانه ای سیرکولار تلفیقی از گلخانه های قله ای و سیرکولار می باشند که شکل سقف آنها به صورت کمان زاویه دار است. فرم گاتیک، یکی از محکم ترین سازه های مهندسی است که تاکنون شناخته شده است. نمای آن به گلخانه های سنتی و قدیمی شباهت دارد ولی کاراترین عملکرد را دارد. تا بحال از آنها در عملیات و پروژه های بی شماری مورد استفاده قرار گرفته اند که نتیجه ی همه ی آنها موفقیت آمیز بوده است. تا زمانی که پرورش گلخانه ای و کنترل اقلیم وجود خواهد داشت، استفاده از گلخانه های گاتیک یک انتخاب ایده آل برای تمامی پرورش دهندگان محصولات گلخانه ای در سرتاسر دنیا و در هر منطقه ای خواهد بود؛ زیرا هم نسبت به کارایی آن مقرون به صرفه است و هم باعث افزایش کیفیت گیاهان خواهد شد. همچنین امکان استفاده از سیستم مکانیکی و پیشرفته برای کسانی که قصد دارند به طور حرفه ای به کار پرورش و کشت گیاهان بپردازند به سادگی محیا است.

مزیت ساخت انواع گلخانه های گاتیک، مقاومت نسبتاً بالا در برابر وزش شدید باد و بارش سنگین برف است. شکل خاص سقف امکان جاری شدن قطرات آب حاصل از باران را بر روی پوشش می دهد و هیچ قطره آبی روی گیاهان چکه نمی کند. همچنین قوس گاتیک باعث ارتفاع بیشتر در خط الرأس مرکزی گلخانه شده و باعث می شود فضای مناسب برای پرورش محصولاتی که رشد ارتفاعی دارند(مانند گوجه، خیار، فلفل) و بسیاری درختان گرمسیری ایجاد کند.

گلخانه-ی-گاتیک

فرم انواع گلخانه گاتیک

فرم انواع گلخانه گاتیک

 

مطلب مرتبط:   کشت ایروپونیک

 

 

انواع سازه گلخانه بر اساس کاربرد:

  • گلخانه های آموزشی
  • گلخانه های تحقیقاتی
  • گلخانه های تفریحی
  • گلخانه های تجاری

گلخانه های آموزشی

این سازه گلخانه برای آموزش دانش آموزان و دانشجویان و یا به طور کلی علاقه مندان به کشت گلخانه ای و رشته‌ی کشاورزی. در این گلخانه ها سه مرحله کشت (کاشت، داشت، برداشت) به مراجعه کنندگان به طور کامل یاد داده خواهد شد و می توانند از نزدیک شاهد این سه مرحله باشند. از لحاظ تجهیزات گلخانه های آموزشی، نسبت به انواع گلخانه های دیگر تفاوتی ندارند و باید شرایط محیطی مناسب برای گیاهان فراهم آورده شود. در تمام طول سال از گلخانه های آموزشی استفاده می شود و برای پوشش این نوع گلخانه ها بیشتر از شیشه و یا پلی کربنات استفاده می شود.

گلخانه‌ی آموزشی-نهال رویش

گلخانه های تحقیقاتی

تقریبا از اسم سازه گلخانه تحقیقاتی مشخص است که چه اتفاقاتی درون آن می افتد. سازه گلخانه تحقیقاتی برای انجام بعضی تحقیقات در زمینه گیاه شناسی یا اصلاح در ساختار ژنتیکی گیاهان، گلخانه های تحقیقاتی تأسیس می شوند تا مکان مناسبی برای تحقیق دانشمندان فراهم آورده شود.

گلخانه های تحقیقاتی-nahalrouyesh

گلخانه های تفریحی

انواع سازه های گلخانه ای تفریحی، معمولا کوچک مقیاسند و هزینه ساخت انها کمتر از انواع دیگر گلخانه ها می باشند. به طور کلی از آنها برای پرورش گیاهان و درختچه های زینتی استفاده می شود و در ملک های شخصی نصب می شوند. طراحی گلخانه های خانگی کار سختی نیست و میتوانید با مشاهده چند آموزش درباره سازه گلخانه، یا به صورت عملی و آزمون و خطا می توانید برای خود گلخانه خانگی زیبایی بسازید.

گلخانه های تفریحی-nahalrouyesh

گلخانه های تجاری

این مدل گلخانه ها و انواع گلخانه مدرن، همان گلخانه هایی است کهشرکت گلخانه سازی نهال رویش طراحی و اجرا می کند. معمولا در متراژ های بسیار بزرگ ساخته می شوند و برای کسب درآمد و کشت و پرورش محصول به طور جدی و حرفه ای مورد استفاده قرار می گیرند. میتوانید با استفاده از آنها، میوه ها را خارج از فصلشان پرورش دهید و پس از بسته بندی، محصولتان را به فروش برسانید.

گلخانه های تجاری-نهال رویش

تقسیم بندی گلخانه ها از نظر شکل و ساختمان

امروزه از نظر شکل خارجی وسعت و موادی که در ساختمان گلخانه به کار می‌روند انواع و اقسام مختلفی موجود می‌باشد. به طور کلی از نظر شکل خارجی و بدون در نظر گرفتن وسعت و مصالح ساختمانی گلخانه هارا می توان به چهاردسته گلخانه یک طرفه، دو طرفه، نیمه دو طرفه و کمانی یا منحنی تقسیم کرد. این گلخانه هارا می توان روی سطح زمین و یا داخل محل حفر شده در گودی بنا نمود که در این صورت به ترتیب گلخانه های سطحی و یا گلخانه های عمیق نامیده می شوند. کف گلخانه های عمیق به طور معمول در حدود یک متر پایین تر از سطح زمین قرار دارند و در زمستان گرم تر از گلخانه های سطی می‌باشند.

1. گلخانه های یک طرفه

از یک جهت از نور کامل آفتاب برخوردار است و از جهت دیگر از مصالح ساختمانی پوشیده شده است. این نحوه ساخت و ساز گلخانه برای مناطقی با شرایط محیطی نسبتا دشوار بسیار مطلوب است. در مناطقی که سرمای شدید یا یخ بندان های طولانی وجود دارد، ساخت این گلخانه ها به صرفه می باشد. این نوع گلخانه ها به ساختمان ها متصل  می شوند و معمولا در کنار دیوارها ساخته می شوند به طوری که دیواره شمالی آن با مصالح ساختمانی باشد و دیواره شرقی و غربی تماما یا نصفه از آجر ساخته می شوند. عرض این نوع سازه گلخانه 5 تا 6 متر و گاهی بیشتر است و طول آن معمولا 2 برابر عرض می باشد. جهت این نوع گلخانه ها شرقی-غربی است و ارتفاع دیواره شمالی 2/5-3 متر و دیواره جنوبی 60-90 سانتی متر است. پس دیواره جنوبی آن کوتاه تر از دیواره شمالی می باشد، بنابراین دارای سقف شیشه ای شیب دار است و زاویه سقف با سطح زمین 40 تا 44 درجه است؛ به عنوان مثال در اصفهان 40 تا 45 درجه در نظر گرفته می شود. شیب کف بعضی از این گلخانه ها 40 درجه است. به طور کلی مقدار شیب سقف بستگی به عرض جغرافیایی محل دارد. بدین منظور که در نیم کره شمالی هرچه محل جغرافیایی از خط استوا دورتر باشد سقف مایل تر و هر چه جنوبی تر باشد زاویه سقف با سطح زمین کم تر است؛ زیرا حداکثر استفاده از نور خورشید در گلخانه زمانی صورت می گیرد که نور به طور عمود به سقف گلخانه بتابد و انعکاس نداشته باشد و چون هرچه به طرف قطب نزدیک تر می شویم اشعه خورشید به صورت مایل تر می تابد، بنابراین توصیه می شود در ساختمان گلخانه شیب لازم رعایت شود.

فرم سازه گلخانه یکطرفه

فرم سازه گلخانه یکطرفه

مطلب مرتبط: نت هاوس

 

 

2. گلخانه نیمه دو طرفه

از یک جهت به طور کامل از نور آفتاب برخوردار است و از جهت مقابل تا نیمه از مصالح ساختمانی پر شده، معمولا در کنار دیوار ساخته می شود و نیمه دیگر از جنس شفاف (شیشه) است. جهت این گلخانه ها شرقی-غربی است. در این نوع گلخانه ها شیب دیواره جنوبی بیش تر از دیواره شمالی می باشد. ارتفاع تاج گلخانه 2.5 تا 3 متر است البته بیش تر از این مقدار هم در نظر می گیرند. ارتفاع دیواره جانبی سازه گلخانه ای نیمه دو طرفه در تمام جهات با هم مساوی است و معمولا نسبت به یک طرفه تعداد ساعت بیشتری از روز آفتاب گیر می باشد و شیب رو به جنوب در این نوع گلخانه ها معمولا بلندتر از شیب رو به شمال است و نزدیک 2/3 عرض گلخانه می باشد و شیب مربوط به شمال کوتاه تر 1/3 عرض گلخانه است که شیب سقف در قسمت جنوبی 45 تا 55 درجه است و 60 تا 90 سانتی متر دیواره جنوبی آن سنگ چین شده است. هر چقدر ارتفاع گلخانه بلندتر باشد بهتر است؛ زیرا Co2 در جاهای مختلف افزایش می یابد و تبادل هوا بیشتر و در نتیجه روز ها فعال ترند و اما هرچقدر ارتفاع بیشتر باشد اتلاف سوخت و رطوبت بیشتر می شود. وجود پنجره تاشو در سقف کمک می کند که در تابستان با بازکردن آن ها دما را کاهش دهیم.

فرم سازه گلخانه نیمه دو طرفه

فرم سازه گلخانه نیمه دو طرفه

3. گلخانه دو طرفه

سازه گلخانه دوطرفه به طور کامل و از هر دو جهت از نور آفتاب بهره مند است. این گلخانه برای کشت و پرورش بسیاری از محصولات ایده آل و مناسب است؛ زیرا از جهت نور و درجه ی حرارت به طور کامل از نور خورشید بهره می برد. در سازه های گلخانه ای دو طرفه، دیواره های جانبی عمودی هستند و سقف آنها حالت مثلثی دارد. در این گل خانه ها از یک عضو حمایت کننده به عنوان خرپا برای استحکام گلخانه ها استفاده می شود. جهت گلخانه های دو طرفه، شمالی و جنوبی است و ارتفاع دیواره جانبی گلخانه در تمام جهات مساوی است. سقف گلخانه در دو طرف هم شیب و هم اندازه است و ارتفاع سقف در بلندترین نقطه آن معمولا 2.5 تا 3.5 می باشد. طول اضلاع دو سراشیبی قسمت مثلثی در سراسر گلخانه از رابطه فیثاغورت قابل محاسبه است. عرض گلخانه بین 6 تا 12 متر و طول آن نباید کم تر از 30 متر و بیشتر از 60 متر می باشد. این نوع گلخانه ها معمولا متداول ترین سازه گلخانه است و در این نوع گلخانه ها حداقل 3 ردیف سکو ساخته می شود و گاهی از کف این گلخانه ها به عنوان شاسی استفاده می شود. ارتفاع سکو ها را در گلخانه معمولا 80 سانتی متر و عرض سکو ها را 110 سانتی متر در نظر می گیرند. بیش ترین تولید گیاهان آپارتمانی در این نوع سازه گلخانه است. جهت آن شمالی-جنوبی است و زاویه شیب 40 تا 45 درجه است.

فرم سازه انواع گلخانه دو طرفه

فرم سازه انواع گلخانه دو طرفه

4. گلخانه کمانی یا منحنی

این نوع گلخانه ها به صورت کوانست و جوی و پشته اند و جهت آنها شمالی و جنوبی است و در تمام ساعات روز آفتاب گیر می باشد و اغلب کف آنها شاسی بندی شده و مستقمیا کشت و کار در کف آن صورت می گیرد؛ ولی امکان سکوبندی وجود ندارد و بیشتر کشت صیفی جات در آنها صورت می گیرد. سازه گلخانه از اجزای کمانها، لوله های فونداسیون، سازه انتهایی، حمایت کننده های جانبی، پیچ و مهره و گیره ها و مواد پوششی تشکیل شده است. در گلخانه های جوی و پشته طول کمان بالای دیوار جانبی را از 1.2 تا 2 برابر عرض واحد گلخانه در نظر می گیرند ولی برای این که تعادل گلخانه حفظ شود آن را 1.5 برابر عرض واحد گلخانه در نظر می گیرند. در هنگام کم کردن کمان ها 30 سانتی متر انتهای کمان ها را نباید هم کرد تا بتوان کمان هارا در لوله های فونداسیون محکم کرد.

منبع:

مدیریت گلخانه (تکنولوژی تولید محصولات گلخانه ای)

نوشته دکتر محمدرضا حسندخت

 

این مطلب را با دوستان خود به اشتراک بذارید

‫3 نظر

  • ایزدی گفت:

    پر سودترین محصول گلخانه ای در ایران کدام است؟

  • رضا گفت:

    مطلب جالبی بود.
    اطلاعات خوبی گرفتم

  • دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.