منوی دسته بندی

نت هاوس و باغ های سرپوشیده(راهنمای کامل)| نهال رویش

نت هاوس (سایبان)-نهال رویش

نت هاوس ها (Net house) برای جلوگیری از آسیب ها و صدمات احتمالی ابداع شده اند. به این وسیله میتوان باغ های معمولی را به باغ های سرپوشیده تبدیل کرد تا بسیاری از خسارات دفع شود. فعالیت های بخش کشاورزی به ویژه به علت شرایط طبیعی و اقلیمی کشور، به طور مداوم با مخاطرات متعدد مانند وقوع خشکسالی، سرمازدگی، طوفان، سیل، آفات و امراض، آتش سوزی و غیره در معرض تهدید است. این روند در ترکیب بت سایر عوامل خطرساز، پایداری تولید، امنیت غذایی و دستاورد های توسعه‌ای بخش کشاورزی را با آسیب های جدید مواجه می نماید. بنابراین مدیریت یکپارچه، هماهنگ و سازمان یافته مخاطرا و بحران بخش کشاورزی به منظور کاهش خطرپذیری و حداقل نمودن خسارت ناشی از انواع مخاطرات در قالب یک برنامه مدون، مشتمل بر راهبردها، سیاست ها و اقدامات منسجم، امری مهم و اجتناب ناپذیر بوده و جزء اولویت های وزارت جهاد کشاورزی می باشد. در ادامه این مطلب با گلخانه سازی نهال رویش همراه باشید.

چرا باید از نت هاوس استفاده کنیم؟

گرچه ایران یکی از کشور های مهم تولید کننده محصولات باغی به شمار می رود، اما متأسفانه به دلیل شرایط خاص اقلیمی هر ساله خسارت های زیادی ناشی از تنش های محیطی از جمله سرما، گرما، تگرگ، باد، آفتاب سوختگی و سایر حوادث به محصولات وارد می شود. استفاده از انواع گلخانه مانند گلخانه های نت هاوس، میتواند راهی برای دورماندن از ضررها و آسیب هایی هستند که از طریق حوادث طبیعی به کشاورزی و کشت محصول وارد می شود. در شرایط عادی، حوادث باعث کاهش کمیت و کیفیت محصولات می شود؛ به طوری که در بهار سال 1398 خسارت سرمازدگی وارده به محصولات باغبانی در 27 استان کشور، به میزان 369 هزار هکتار و حدود 2 میلیون تن از محصولات باغی با ارزش تقریبا 10 هزار میلیارد خسارت وارد گردیده است. بیشترین سطح خسارت در استان های فارس، قزوین، و آذربایجان شرقی با خسارت حدود 59، 57 و 42 هزار هکتار گزارش گردید. بیشترین خسارت مربوط به محصولاتی مانند انگور، هلو و شلیل، گردو و بادام، با خسارات به ترتیب 56، 57، 46 و 44 هزار هکتار بوده است. با توجه به خسارت و تنش های محیطی، بهترین کار استفاده از کشت محافظت شده (گلخانه) است. یکی از روش های کشت محافظت شده، استفاده از نت هاوس (سایبان) در باغبانی و زراعت است. از نت هاوس برای تولید اغلب محصولات باغی از جمله انواع میوه ها، نشاها، سبزی ها و انواع جالیز در مناطق مختلف مورد بهره برداری قرار داد.

تعریف نت هاوس (سایبان)

نت هاوس در باغبانی درکنار کشت گلخانه ای و زیر مجموعه باغبانی محافظت شده طبقه بندی می شود. تولید تحت شرایط کنترل شده به هر نحوی اعم از گلخانه، سایبان و… به معنی کنترل میکروکلیمای یک گیاه و کاهش خسارات ناشی از تنش های زنده و غیر زنده است. احداث باغ سرپوشیده برای کشت میوه از دهه 1990 برای جلوگیری از آسیب باران و تگرگ به محصولات آغاز شده است. به نوعی باغ خود را در کشور هایی مانند ایتالیا، فرانسه، و آلمان که کشت متراکم درختان میوه را در اولویت قرار می دهند، نت هاوس گسترش چشم گیری داشته است. نت هاوس متشکل از سازه (ستون، بست ها، گیره ها و کابل ها) و پوشش توری می باشد. امروزه از توری های متنوع و با کیفیت بالا به منظور عبور طول موج های مشخص نوری و با اهداف مختلف استفاده می شود.

این مطلب را نیز    بخوانید:  پرسودترین محصولات گلخانه
 

اهداف و مزایای نت هاوس

  • کاهش تبخیر و تعرق و کاهش مصرف آبِ آبیاری
  • افزایش کارایی مصرف آب به میزان حداقل 30 درصد
  • محافظت در برابر تنش های محیطی شامل تگرگ، برف، بارش های شدید و گرد و غبار
  • محافظت در برابر طیف نور مضر و شدت نور بالا و محافظت از گیاه در برابر آفتاب سوختگی برگ و میوه
  • کاهش سرعت باد های شدید و جلوگیری از ریزش گل و میوه و شکسته شدن شاخه ها
  • کاهش دما در حد بهینه و افزایش فتوسنتز و افزایش میزان قند، و رسیدگی بهینه محصول
  • محافظت در برابر خسارت پرندگان و حشرات و سایر جانوران زیان آور
  • تأثیر سایبان در زودرسی برخی محصولات نوبرانه
  • افزایش کیفیت محصول

تأثیر نت هاوس بر میکروکلیمای باغ

تغییرات جزیی در روش های کشاورزی میتواند تأثیر قابل توجهی در فیزیولوژی درخت از جمله فتوسنتز و فروت‌ست ایجاد نماید. مطالعات زیادی در این زمینه صورت گرفته است. به طور کلی نت هاوس باعث تغییر در میزان کمیت و کیفیت نور، دمای کانوپی و میزان رطوبت خاک می شود.

تأثیرات نور

نور به عنوان یکی از پارامتر های محیطی مهم در فرایند های رشد و نمو گیاهان مانند فتوسنتز، فتومورفوژنز و همچنین بیوسنتز مواد شیمیایی نقش دارد. به عنوان مثال، نور قرمز تأثیر زیادی در ریخت زاییِ جوانه و همچنین نقش اساسی در فتوسنتز ایفا می کند. نور آبی باعث بازشدن روزنه ها، فتوموفوژنز  و سنتز کلروفیل را تنظیم می کند. در حالی که نور سبز توانایی نفوذ به داخل درخت را دارد و موجب تحریک جذب کربن در قسمت های پایین درخت و رشد و نمو گیاه دارد. نت هاوس با کنترل میزان کمیت نور و بهبود نفوذ و پراکندگی نور در داخل کانوپی، یک محیط مناسب برای رشد و نمو گیاهان فراهم می کند. ویژگی توری از از جمله رنگ، درصد سایه اندازی و نوع بافت میتواند بر تغییر میزان نور باغ تأثیر گذار باشد. در این تصویر رابطه بین درصد سایه اندازی پوشش نت هاوس و تأثیر آن بر پارامتر های محیطی مانند دمای کانوپی، میزان رطوبت نسبی، کارایی مصرف آب و سرعت باد، نشان داده شده است.

تأثیر نت هاوس بر شرایط محیطی-nahalrouyesh

تأثیر نت هاوس بر شرایط محیطی

رطوبت نسبی یکی از پارامتر های مهم محیطی است که در زیر باغ سرپوشیده تغییرات قابل توجهی دارد. هرچقدر میزان درصد سایه اندازی افزایش یابد میزان رطوبت نسبی افزایش می یابد. تغییرات رطوبت نسبی در بین توری های مختلف (از نظر سایه اندازی و رنگ) بسیار زیاد است. عوامل زیادی از جمله تغییر تابش، حرکت هوا در داخل و بیرون باغ، سرعت باد و همچنین تبخیر و تعرق برروی آن تأثیر گذار است

تأثیرات سرعت باد

سرعت باد میتواند اثرات مخربی برروی کیفیت میوه، عملکرد و جمعیت حشرات گرده افشان دارد. تحقیقات نشان داده است سایبان تأثیر چشم گیری بر کاهش سرعت باد بین 60 تا 80 درصد در مقایسه با شاهد دارد (البته سرعت باد به عوامل دیگری نیز بستگی دارد).

تأثیرات مصرف آب

باغ سرپوشیده مقدار آب کمتری از باغ های معمولیِ بدون سایبان مصرف می کند؛ به طوری که میتوان از آن به عنوان یک راهکار در شرایط نامناسب آب و هوایی در باغات استفاده نمود. سایبان با توزیع کارآمد نور و کاهش شدت تابش و سرعت باد، میزان تبخیر و تعرق را کاهش داده و مصرف آب را افزایش میدهد. افزایش کارایی مصرف آب در زیر نت هاوس موجب بهبود سیستم رشد ریشه ها و به دنبال آن کارایی جذب مواد مغذی افزایش می یابد.

این مطلب را نیز    بخوانید: کشت ایروپونیک
 

 

تأثیرنت هاوس بر کیفیت میوه

کیفیت میوه به وسیله فاکتور های داخلی و خارجی از جمله فیزیکوشیمیایی و تغذیه ای تعیین می شود. میکروکلیمای باغ مانند درجه حرارات و شدت نور تأثیر قابل توجهی بر روی کیفیت میوه دارد. نت هاوس بر اندازه میوه، توسعه رنگ، کیفیت داخلی میوه، کاهش اختلالات خارجی تأثیر گذار است و افزایش عملکرد و بازار پسندی محصولات را در پی دارد.

زمان رسیدن میوه

به علاوه مورد های قبلی، زمان رشد کامل میوه در باغ های سرپوشیده نسبت به باغ های معمولی نیز متفاوت است. در برخی محصولات تحت پوشش سایبان به دلیل درجه حرارا پایین و تأثیر آن بر اثرات متابولیکی موجب دیررسی می شود.

رنگ میوه

رنگ میوه یکی از پارامترهای مهم و تأثیر گذار در بازار توسط مشتری ها میباشد. میزان درجه حرارات و شدت نور در زیر سایبان میتواند در بهبود یا کاهش رنگ میوه تأثیر داشته باشدو در برخی مطالعات کاهش رنگ میوه انار در شرایط معمولی باغ در مقایسه با درختان زیر سایبان گزارش شده است.

انواع نت هاوس بر اساس کاربرد

سایبانهای کشاورزی بر اساس تیپ سازه و نوع هدف و کاربرد به انواع مختلفی تقسیم بندی می شوند:

1- مقابله با آفتاب سوختگی و کاهش تبخیر و تعرق محصولات

این تیپ نت هاوس در مناطقی که دارای تابش بالا و در عین حال مزیت کشت و تولید محصولات باغی را نیز دارد. آسیب های اولیه تنش گرمایی و نوری شامل تغییر رنگ یا سوختگی سطحی میوه است که در حالت شدید، پوشت میوه از قهوه ای به سیاه تغییر رنگ میدهد و باعث کاهش محتوای آب و خشکی می شود. این وضعیت در میوه ها باعث کاهش ارزش بازار پسندی و فرآوری نیز خواهد شد. سایبان با کنترل میزان تابش باعث کاهش خسارت آفتاب سوختگی و افزایش کیفیت و بازارپسندی میوه می شود.

آفتاب سوختگی سیب-نهال رویش|nahalrouyesh

آفتاب سوختگی سیب

باغ های سرپوشیده با کاربری کاهش نور (شدت تابش) با ضریب تخلخل سایه اندازی 30%، 40%، 50%، 60% و 80% و رنگ های مختلف از جمله سبز و سفید (رایج) یا سیاه استفاده می شوند که درصد سایه اندازی براساس نوع محصول و عرض جغرافیایی منطقه انتخاب می شود.

نت هاوس برای مقالبه با آفتاب سوختگی و تابش شدید- نهال رویش

نت هاوس برای مقالبه با آفتاب سوختگی و تابش شدید

2- کاهش خسارت تگرگ

هرساله در مناطق مختلف دنیا مقادیر قابل توجهی میوه به دلیل بارش تگرگهای بهاره نابود شده و خسارت های مالی فراوانی را به باغداران تحمیل میکنند که گاها غیرقابل برگشت هستند. تگرگ موجب ریزش 4 تا 48 درصد میوه ها و 92 تا 98 درصد خسارت به میوه های محافظت نشده می شود. نت هاوس در کنار سایر تمیدات میتواند از خسارت تگرگ جلوگیری نماید. به سایبانهایی که برای مبارزه با تگرگ استفاده می وشد اصطلاحا آنتی-هِیل میگویند.

خسارت ناشی از تگرگ برروی میوه- نهال رویش

خسارت ناشی از تگرگ برروی میوه

3- کاهش خسارت باران

بارش باران های شدید یا نا به هنگام میتواند به دلایل فیزیکی و فیزیولوژی در امر تولید میوه سالم و با کیفیت اخلال ایجاد کند.

تیپ سایبان V شکل محافظ در برابر باران- نهال رویش

تیپ نت هاوس V شکل محافظ در برابر باران

این مطلب را نیز    بخوانید:  کشت توت فرنگی در گلخانه
 

 

4- محافظت در برابر وزش باد و گرد و خاک

وزش بادهای دایمی، تندبادها و گرد و خاک، علاوه بر افزایش شدید تبخیر و تعرق و مصرف آب میتواند موجب ریزش گل و میوه، کاهش کیفیت و بازارپسندی محصولات شود. لذا به کارگیری این تیپ از نت هاوس ها2 نقش قابل توجهی در محافظت باغ های مناطق بادخیز دارد. طراحی و نصب این سازه براساس اندازه و ابعاد باغ سرپوشیده، جهت و سرعت وزش باد و تیپ درختان مورد محافظت متفاوت خواهد بود.

محافظت در برابر گرد و خاک

محافظت در برابر گرد و خاک

5- مقابله با حمله پرندگان

خسارات ناشی از پرندگان در باغ ها و مزارع در برخی موارد از خسارات ناشی از سایر عوامل طبیعی هم بیشتر است و استفاده از نت هاوس میتواند تا 100 درصد این خسارات را کنترل نماید.

نت هاوس به همراه توری ضد پرنده- نهال رویش

نت هاوس به همراه توری ضد پرنده

6-کنترل آفات و حشرات مضر

یکی از چالش های سالهای اخیر در باغهای تولید میوه و محصولات باغی،شیوع فزاینده آفات و خسارتهای ناشی از آنهاست که باغداران برای حفاظت از محصول خود سالیانه مبالغ سرسام آوری صرف خرید آفت کش ها و سمپاشی های دوره ای میکنند و به دنبال این موضوع، بحث سلامت مصرف کنندگان و تولید محصول سالم نیز به میان میاید که بدون شک بهره گیری از نت هاوس های اختصاصی آفات میتوانند به طرز شگفت آوری در حل این بحران نقش داشته باشند.

نت هاوس کنترل افات و حشرات مضر

نت هاوس کنترل افات و حشرات مضر

7- سایبان های چند منظوره

سایبان های باغ های سرپوشیده میتوانند به صورت چند منظوره و با هدف کنترل دو یا چند عامل عامل خسارت زا که در بالا ذکر شد نیز طراحی و احداث شوند.

نت هاوس چند منظوره- نهال رویش

نت هاوس چند منظوره

 

این مطلب را با دوستان خود به اشتراک بذارید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *